🌞 Raşitizm (Rikets)

Kemiklerin yetersiz mineralleşmesine bağlı gelişen bir kemik erimesi hastalığıdır.
Büyümekte olan çocuklarda görülür; erişkinlerdeki karşılığı osteomalazi olarak adlandırılır.

Riketsin temel nedeni:
👉 Kalsiyum (Ca) veya Fosfor (P) eksikliği
👉 Bu eksikliklerin en sık sebebi D vitamini eksikliği

​

🧒 Raşitizm Nedir?

Kemikler;

• Protein yapısındaki bir ortama ***

• Kalsiyum ve fosfordan oluşan mineral (kristal) yapının çökmesi
  sayesinde oluşur ve güçlenir.

D vitamini eksikliği veya kalsiyum–fosfor dengesini bozan hastalıklar nedeniyle kemikler yeterince mineralleşemez. Bu durum büyümekte olan çocuklarda raşitizme, büyümesini tamamlamış kişilerde ise osteomalaziye yol açar.

*** Not: Protein (kollajen doku) yapısındaki bozukluklar kemik erimesinin bir başka türü, osteogenezis imperfekta yapar.

​

👶 Hangi yaşlarda görülür?

• En sık 4 ay – 2 yaş arasında (büyümenin en hızlı olduğu dönem)

• Prematüre bebeklerde daha erken

• D vitamini eksikliği olan annelerin bebeklerinde ilk 3 ayda (doğuştan raşitizm)

• Ergenlerde boy atma zamanı

​

🔍 Raşitizmin En Sık Nedenleri

☀️ 1. D Vitamini Eksikliği (Nutrisyonel Raşitizm)

Çocuklarda en sık görülen raşitizm türüdür.

• Yetersiz güneş ışığı

• D vitamini takviyesinin yapılmaması

• D vitamini eksik anneler

• Beslenme bozuklukları

• D vitamini metabolizmasında bozukluklar 

🥛 2. Kalsiyum Eksikliği

• Anne sütü dışında düşük kalsiyumlu diyet

• Prematüre bebekler

• Bağırsaktan emilim bozuklukları (malabsorpsiyon)

⚗️ 3. Fosfor Eksikliği

• Prematüre bebeklerde yetersiz alım

• Alüminyum içeren antiasit ilaçlar

• Böbreklerden aşırı fosfor kaybı:

  • Hipofosfatemik rikets (X’e bağlı ve diğer tipler)

  • Tümöre bağlı rikets

  • Fanconi sendromu

  • Renal tubüler asidoz

​

🧭 Raşitizm Belirtileri

      (Yaşa Göre Değişebilir)

👶 Kafa – Diş – Yüz Bulguları

• Kraniotabes (yumuşak kafa kemikleri)

• Geniş ve geç kapanan bıngıldak (fontanel)

• Frontal bossing (alında kabarıklık)

• Diş çıkmasında gecikme, sık çürük

      Göğüs ve Sırt

• Raşitik tespih: kaburga-kıkırdak birleşimlerinde boncuklanma

• Harrison oluğu

• Güvercin göğsü (pektus karinatum)

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

🦵 Kollar ve Bacaklar

• Bileklerde belirgin genişleme

• O-bacak (genu varum)

• X-bacak (genu valgum)

• Kas zayıflığı, geç yürüme

• Yeşil ağaç kırıkları

⚡ Metabolik Bulgular

• Hipokalsemi:

  • El–yüz kasılmaları (tetani)

  • Titreme

  • Nefes tıkanması (laringospazm)

• Hipofosfatemi:

  • Kas güçsüzlüğü

​

🧪 Tanı Nasıl Konur?

🩸 Kan Testleri

• Kalsiyum → normal veya düşük

• Fosfor → düşük

• Alkalen fosfataz (ALP) → yüksek

• Parathormon (PTH)

• 25(OH)D → Nutrisyonel raşitizmde düşük

D vitamini eksikliğinde PTH yükselir, fosfor düşer, ALP yükselir.
Hipofosfatemik riketsde Ca ve PTH normaldir.

​

🖼️ Radyolojik Tanı

En uygun bölgeler: el bileği ve diz grafileri

• Metafizlerde genişleme

• “🫗 Şampanya kadehi” görünümü

• Fırça ucu görünümü

• Patolojik kırıklar

• Kaburga uçlarında genişleme

• Akciğer grafisinde raşitik pnömopati

​

💊 Tedavi

⚡ 1. Yüksek doz (Stoss) tedavi

• 100.000 – 300.000 IU D vitamini

• Ağızdan veya kas içine, tek doz

• Uyum açısından kolay ve etkilidir

🌱 2. Günlük tedavi

• 2000–5000 IU/gün

• 4–6 hafta boyunca D3 vitamini

Gerekirse:

• Kalsiyum desteği

• Fosfat desteği (hipofosfatemik riketslerde)

​

🍼 D Vitamini Koruyucu (Profilaksi)

Çocuklar için günlük önerilen D vitamini miktarı 400 IU’dur.

• Anne sütü alan tüm bebeklere: 400 IU/gün, doğumdan itibaren 1 yaşa kadar

• Prematürelerde: 800 IU/gün

• 1 yaş sonrası: 400–600 IU/gün

• Güneş ışığı yetersiz olan çocuklarda daha yüksek doz gerekebilir

• Formül mamalar genellikle yeterli D vitamini içerir

​

⭐ Ailelere Öneriler

• Çocuğunuzun günlük D vitamini desteğini aksatmayın

• Her gün güvenli güneşlenme süresi yaratın

• Bebeğinize kalsiyumdan zengin gıdalar teklif edin

• Bacak eğriliklerini hafife almayın, erken tanı önemlidir

• Nefes darlığı, kasılma, geç yürüme gibi bulguları mutlaka hekime bildirin